Seminar DAI Arts en Leefstijl: De kracht van leefstijl

14 maart 2018
arts en leefstijl

Maak de patiënt eigenaar van zijn vitaliteit

Ongezonde producten op kassabonnetjes van de supermarkt doorstrepen of ter plekke in de spreekkamer een hardloop-app installeren op de mobiel van een patiënt? Geloof het of niet, maar dit zijn oprecht initiatieven op het gebied van leefstijl die individuele huisartsen nemen om patiënten te ondersteunen om hun gezondheid te verbeteren. Fantastisch toch?!

 

Seminar ‘de kracht van leefstijl’

Zo maar wat voorbeeldjes die langskwamen op het seminar ‘de kracht van leefstijl – maak de patiënt eigenaar van zijn vitaliteit’ van DAI Arts en Leefstijl, waar ik gisteren naartoe ben geweest. En dat het hard nodig is dat de Nederlandse bevolking wat gaat veranderen aan haar leefstijl, bleek wel uit de schokkende cijfers rondom ziekte en de nog schokkendere verwachtingen voor de toekomst, die Maaike de Vries presenteerde.

 

Benieuwd naar waar (huis)artsen zich zoal mee bezig houden om de gezondheid van hun patiënten te verbeteren?

 

DAI Arts en Leefstijl

Vorige week heb ik een onwijs leuk interview gehad met Rubik Nazarian, oprichter van DAI Arts en Leefstijl. Het resultaat hiervan kun je volgende week op Medical Journey lezen. Rubik nodigde mij uit deel te nemen aan hun eerste seminar ‘de kracht van leefstijl’. Het doel van het seminar was om huisartsen inzicht te geven in de kracht van leefstijl. Welke kennis is er al en welke praktische toepassingsmogelijkheden zijn er om in gesprek te gaan met patiënten over hun leefstijl? Hartstikke leuk natuurlijk! Daar ga ik graag heen!

 

Maaike de Vries – Zo werkt de volksgezondheid in Nederland: de naakte waarheid in cijfers

Net zei ik het al: schokkende cijfers. Nu… En in de toekomst al helemaal. Maaike de Vries begon haar aftrap van het seminar wat deprimerend, zodat de sprekers na haar weer hoop en vertrouwen zouden kunnen geven.

 

Wat zijn dan zoal de cijfers zul je je misschien afvragen? Zorgkosten tussen de 70 en 90 miljard, 1 op de 2 mensen met overgewicht, 1 miljoen mensen met diabetes mellitus type 2 (ouderdomssuiker) waar er elk jaar 50-65 duizend van bij komen. En dat ouderdomssuiker ondertussen al geen ouderdomssuiker meer is, blijkt wel uit het voorbeeld van 29-jarigen met diabetes type 2. Daarnaast heeft 18% van de mensen een psychische aandoening en zijn er meer dan 1 miljoen anti-depressiva gebruikers. Oh ja, en metformine (medicijn tegen diabetes) is de meest vervuilende stof in ons drinkwater.

 

Niet mis, zul je waarschijnlijk zeggen. Maar… Het kan nog erger. En dat is de verwachting voor 2040. Maak je borst maar nat… Zorgkosten van 174 miljard en 62% van de bevolking zal overgewicht hebben; met alle daarmee gepaard gaande andere ziekten. We krijgen er overigens wel 4,5 jaar aan extra levensverwachting bij. Echter, die extra jaren komen samen met chronische aandoeningen. Hoezo genieten van je oude dag?

 

Zorgelijk vind je niet?

 

Als we zo doorgaan, dan…

 

Maar gelukkig is er hoop en kunnen we er met zijn allen wat aan doen! Volgens Johan Mackenbach (epidemioloog) is meer dan de helft van de ziekten namelijk vermijdbaar. En daar hadden de volgende sprekers wel ideeën over.

 

Tamara de Weijer – Voeding als medicijn bij metabole aandoeningen

Tamara de Weijer begint haar verhaal door te vertellen over haar eigen overgewicht, prikkelbaredarmsyndroom en andere lichamelijk klachten, die als sneeuw voor de zon verdwenen toen ze gezond ging eten en leven. ‘Als het bij mij werkt, zou het dan ook voor mijn patiënten werken?’ Haar opleiders hadden daar destijds weinig vertrouwen in; n=1, wat betekent dat resultaat bij één persoon nog niks zegt over het effect bij anderen. Maar heel voorzichtig merkte ze dat het wel degelijk net zo werkte bij haar patiënten. Hoe gaaf is dat?!

 

Ze helpt en inspireert nu patiënten om ook hun leefstijl te veranderen. Er zijn volgens haar drie goede momenten waarop mensen het meest gemotiveerd zijn; als zij zwanger zijn, als zij ziek zijn en wanneer zij klachten hebben. Het mooie van leefstijlverandering is dat mensen snel resultaat kunnen merken in positieve zin. Ze voelen zich fitter, klachten verdwijnen en ook psychisch voelen ze zich beter. Tegelijkertijd is het andersom ook het geval. Dat positieve effect verdwijnt direct wanneer men terugvalt in oud gedrag. Een snelle beloning en straf dus bij verandering van leefstijl.

 

Om nog een schepje bovenop de schokkende cijfers van zojuist te doen… We schijnen gemiddeld per persoon 44kg aan verborgen suikers binnen te krijgen. Dat komt nog bovenop alle andere suikers die we innemen. Niet vreemd dus dat er zoveel mensen overgewicht en diabetes type 2 ontwikkelen. Deze ziekte is overigens bij uitstek geschikt om leefstijl op in te zetten en de ziekte op deze manier terug te draaien.

 

Wat voor mij wel een verrassend feitje was, was dat astma ook in de helft van de gevallen te genezen blijkt te zijn als overgewicht wordt aangepakt. Dit geldt, zoals eerder al gezegd, dus zelfs voor meer dan de helft van de ziekten.

 

Hippocrates, de grondlegger van de westerse geneeskunde, had als wijsheid: ‘let food be thy medicine, let medicine be thy food’. Toch wel enigszins bijzonder dus dat de artsen van nu zo weinig weet blijken te hebben van de invloed van voeding op ziekte.

 

Bram Bakker – Lichaamsbeweging als interventie bij psychisch leed

Hoe is de psychiatrie van nu eigenlijk tot stand gekomen en hoe wordt er gewerkt? Dit is waar psychiater Bram Bakker een boekje over open doet.

 

De opkomst van de psychiatrie is volgens hem gedreven door financiële belangen. Sinds 1991 bestaat er de zogenaamde DSM-classificatie voor psychiatrische stoornissen. Er wordt niet meer gesproken over de oorzaak en context van de klacht, alleen nog maar over de klacht zelf. Als je bijvoorbeeld een x-aantal symptomen hebt, krijg je de daarbij behorende diagnose en behandeling.

 

Maar wat gebeurt er? Er komen steeds meer diagnoses bij. Steeds meer gedrag wordt als abnormaal gezien. Het gevolg daarvan is dat er weer meer pillen worden gegeven. Zie je de dollartekens in de ogen van de farmaceuten al? Er is geen aandacht voor de factoren waarom iemand zich voelt zoals hij zich voelt. Is het vreemd dat iemand depressief wordt als hij zijn geliefde verliest, daar bovenop zijn baan, schulden krijgt en aan de drank raakt? Er zijn geen pillen die life-events oplossen!

 

Zelf gelooft hij sterk in het positieve effect van bewegen op psychische klachten. Het is bewezen dat er allerlei processen in je lichaam veranderen op het moment dat je gaat bewegen. Het probleem is alleen wel dat onderzoek naar bijvoorbeeld runningtherapie niet wordt gefinancierd, waardoor verder bewijs uitblijft. Farmaceuten zouden hun eigen glazen ingooien als ze dit wel zouden doen.

 

Een bijna wanhopige geneeskunde student vraagt zich terecht af waarom al haar colleges dan nog zo gaan over medicatie en er geen aandacht is voor leefstijl. Dit terwijl Bram en andere artsen die ze spreekt, hier zo´n duidelijke mening over hebben en het huidige systeem onderuit halen. Het zal nodig zijn het bewustzijn van beroepsbeoefenaren te veranderen en de beroepsgroep zal zelf moeten opstaan tegen het systeem. De verantwoordelijkheid hoort weer terug bij de patiënt te liggen.

 

En laat de laatste presentatie nou heel mooi aansluitend gaan over hoe je als arts de patiënt kan motiveren verantwoordelijkheid te nemen voor zijn leefstijl en gezondheid…

 

Babs Smith – Kennismaken met de basisprincipes van motiverende gespreksvoering

Hoe krijg je als arts je patiënten nou zover dat ze ook daadwerkelijk aan de slag gaan met leefstijl? Dat is wel een dilemma. Want iedereen kent wel een patiënt die maar terug blijft komen met een vervelend hoestje en ondertussen stug door blijft roken. Wat moet je daar nou mee?

 

Maar gelukkig heeft Babs Smith tips hoe de artsen met patiënten in gesprek kunnen gaan: motiverende gespreksvoering. Belangrijke boodschap is dat gedragsverandering uit de patiënt zelf zal moeten komen. Daar kun je hem als arts bij ondersteunen door op een juiste manier in gesprek te gaan; oordeelloos, aansluiten, samenwerken, compassie, keuzevrijheid en gelijkwaardigheid.

 

Hoe sterk het effect van gesprekstechnieken is op het gedrag van de patiënt, bleek wel uit de rollenspellen die twee acteurs demonstreerden. Je hebt een compleet andere patiënt tegenover je zitten als je de juiste houding en insteek hebt.

 

Uitdaging voor de arts is wel om de zogenaamde reparatiereflex te onderdrukken. Een probleem is pas een probleem als de patiënt dat als zodanig ervaart en pas dan kan er verandering optreden. Geef dus geen ongevraagde adviezen en doe niet alsof je alles beter weet, want dat geeft alleen maar weerstand. Stel in plaats daarvan de juiste vragen en ontlok redenen die motiverend kunnen zijn voor verandering.

 

Een plek voor leefstijl in de spreekkamer

Wat was het leuk en inspirerend zoveel bevlogen (veelal) artsen te ontmoeten, die zich inzetten voor een plek voor leefstijl in de spreekkamer. Want dat dit nog niet zo vanzelfsprekend is, bleek onder andere wel uit het feit dat er nagenoeg geen onderwijs over leefstijl wordt gegeven op de geneeskunde opleidingen. Daar zitten de dokters van de toekomst. Dit terwijl patiënten wel van hun dokters verwachten dat zij een soort van alwetend zijn op het gebied van leefstijl.

 

Laten we Hippocrates nog eens aanhalen: ‘let food be thy medicine, let medicine be thy food’.

 

Werk aan de winkel dus!

Reacties

  1. Leuk artikel. Het was ook een mooie dag en ik vond het erg leuk om als een van die twee trainingsacteurs mee te werken. De gesprekstechniek van motiverende gespreksvoering is een heel milde methode die bewezen effectief is.

    1. Dankjewel Margreet! Heel leuk om jou en je collega in actie gezien te hebben. De verschillen tussen de gesprekken waren overduidelijk. Idd een hele mooie methode!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Coline Beijeman

Is gefascineerd door alles wat met het menselijk lichaam, brein, psychologie en gezondheidszorg te maken heeft. Ze neemt jou mee op reis om je te inspireren en je eigen antwoorden te vinden. En actie te ondernemen waar nodig! Doel: Je gezonder en gelukkiger voelen door de voor jou juiste keuzes te kunnen maken. Wees nieuwsgierig, openminded en experimenteer. Laat los wat je denkt te weten en vorm (opnieuw) je mening!