Labeltjes… Hier, ook één voor jou! Want jij denkt wel normaal te zijn?

26 augustus 2018
Labeltjes

Ben jij ook één van de vele mensen die van iemand een labeltje heeft gekregen met daarop een stoornis, een syndroom of iets daarop lijkends? Gefeliciteerd! Of toch niet?

 

Labeltjes

In onze maatschappij vinden we het niet alleen heerlijk en nodig om in hokjes te denken, maar we plakken ook graag een labeltje op onze medemens. Want dat is wel zo handig toch? Dan weten we precies welk protocol we op hem of haar los kunnen laten. Mevrouw B blijkt stoornis X te hebben. Dit betekent dat ze dus pil A krijgt en behandeling K. Wel zo overzichtelijk. Maar is dit wel zo goed voor het individu?

 

Rugzakjes en zorgverzekeraars

Al die labeltjes hebben wel degelijk een positief effect. Of nou ja, positief effect… Je kunt er iets mee krijgen. Rugzakjes met vergoedingen en/of vergoedingen door zorgverzekeraars. En dat is voor veel mensen toch wel een positief gewin.

 

Zelf heb ik daar net zo hard aan mee gedaan. Ik heb het label ‘depressie’ en een jaar eerder geloof ik ook het label ‘stemmingsstoornis nao’ (restcategorie dat je niet volledig aan de criteria voor depressie of iets daarop lijkends voldoet) gekregen. En waarom heb ik me dat op laten plakken? Simpelweg om een vergoeding van de zorgverzekeraar te krijgen. Want je laten ondersteunen door een psycholoog is toch wel een hele kostbare aangelegenheid zonder etiketje.

 

Vond ik van mezelf ook écht dat ik depressief was en dat het een probleem was? Nee, niet echt. Ook al voldeed ik keurig netjes aan de symptomen. Ik kon het plaatsen in de context van mijn leven op dat moment. Het was voor mij niet zo vreemd dat ik me zo voelde gezien de omstandigheden waarin ik verkeerde. Ik zat heel diep, maar had diep van binnen ook het vertrouwen dat het een fase was en ik er weer uit zou komen.

 

Even een uitstapje

Voor de grap zou je eigenlijk eens moeten kijken naar de criteria voor een depressie. Hét handboek voor psychiaters, de DSM-5, toont lijstjes met symptomen. Als je symptoom A of B hebt in combinatie met vier andere symptomen, dan heb je een depressie. Het bizarre is echter dat twee mensen met het label depressie een totaal ander beeld van klachten kunnen laten zien. Patiënt 1 heeft symptoom A + 1 t/m 4 en patiënt 2 symptoom B + 6 t/m 9. Hoe kun je beide mensen dan toch bestempelen met het label depressie? Psychiater Bram Bakker deed hier tijdens een lezing die ik volgde een boekje over open. Je kunt een verslag van deze lezing hier terug vinden.

 

Een depressie erger dan burn-out?

Als je een depressie hebt, krijg je dus een vergoeding voor een behandeling. (Voor hoe lang nog is echter de vraag gezien de berichten over de briljante ideeën van zorgverzekeraar Menzis van vorige week, maar dat terzijde). Voor een burn-out geldt dit echter niet. Is een depressie dan erger dan een burn-out? En zo ja, wie bepaalt dat een depressie erger is dan een burn-out en je voor de eerste wel recht hebt op betaalde hulp en voor de tweede niet? Ik snap dat er ergens een grens getrokken moet worden om de kosten enigszins binnen te perken te houden. Maar help je mensen er mee door ze een labeltje te geven? En wat is het lange termijn effect van het niet vergoeden van hulp? Is dat op termijn niet veel duurder?

 

Creëren van slachtoffers

Mijn voorgaande kritiek op het systeem neemt niet weg dat ik niet geloof in het bestaan van symptomen van een depressie of van welke aandoening dan ook. Ik geloof zeker dat mensen zich somber kunnen voelen en enorm in de knoop kunnen zitten met zichzelf. Ik denk zelfs dat het een verademing kan zijn je te herkennen in symptomen; eindelijk snappen waarom je je voelt zoals je je voelt of bent zoals je bent. Maar waar het in mijn ogen mis gaat, is dat je al gauw als afwijkend gezien wordt. Je moet ofwel gefixt worden of je bent nou eenmaal zoals je bent en daar is niks meer aan te doen.

 

Zoals ik het zie, creëer je eerder slachtoffers door het plakken van labeltjes dan dat het echt helpend is. Want als jij autist bent of ADHD’er of depressief, kan dat je passief maken. Jij bént iets en grote kans dat je je daar vervolgens mee identificeert en naar gaat gedragen. Je kunt er niks of niet zoveel aan doen. Het overkomt je. Je mist een stofje. En dus… Laat je het gebeuren. Of je neemt een pilletje om wat meer ‘normaal’ te zijn. Net als de rest.

 

Negatief zelfbeeld

Wat doet dit met je zelfbeeld? Er is blijkbaar iets mis met je, want je bent niet normaal. Hoe zou je je voelen als je niet normaal bent, niet als de rest? Daar voel je je waarschijnlijk niet heel fantastisch over. Ik kan me er iets bij voorstellen dat je je schaamt. Of dat je juist heel hard gaat werken om wel net als de rest te zijn. Dit ten koste van jezelf, want jij bent nou eenmaal wie je bent. Met je talenten en je ‘tekortkomingen’.

 

Van groepsgenoten die ik leerde kennen tijdens therapie en die al op jonge leeftijd het label ADHD’er of autist hadden gekregen, hoorde ik terug wat voor impact het op hun leven had gehad. Enerzijds hadden ze zich altijd als anders, als niet normaal, gezien waardoor ze hun zelfvertrouwen verloren hadden. Hulpverleners waren boven hen gaan staan waardoor ze zich altijd onderdanig hadden gevoeld. Een ander die hén moest vertellen hoe het was. Blijkbaar konden ze dus niet vertrouwen op zichzelf. Tegelijkertijd was het wel fijn dat ze een wajong-uitkering hadden en dat ze daardoor (deels) konden doen wat ze wilden. Hoe fijn deze ‘vrijheid’ ook was, het belemmerde hen om écht deel te nemen aan de maatschappij. Want konden ze dit wel? Hoe zouden mensen tegen hen aankijken? Het voelde veiliger in hun comfort zone te blijven dan geconfronteerd te worden met de onzekerheden in de grote, boze buitenwereld.

 

Wat een mooie mensen waren dit!

Heel eerlijk… Ook ik dacht tijdens therapie eerst ‘waar ben ik nu terecht gekomen?’ Wat zag ik al snel wat voor mooie mensen deze autisten, borderliners en ADHD’ers waren. Mensen met passie, met een visie, met fantastische talenten. Zoveel betrokkenheid, steun en liefde heb ik van hen gekregen in een moeilijke periode in mijn leven. Waarom zijn we vaak zo bevooroordeeld en negatief over onze medemensen, over mensen die zogenaamd anders zijn?

 

Waardeer de uniekheid van elkaar!

Eerder zei ik al: zijn zoals de rest. Wie is eigenlijk ‘de rest’? Al die mensen die jij als normaal ziet, hebben ook hun eigen sores en misschien ook hun eigen labeltjes. Maar die zie je niet. Want de meeste mensen zullen dit verborgen houden. Om dezelfde reden dat jij dat ook doet.

 

Hoe saai is de wereld wel niet als iedereen hetzelfde is, hetzelfde doet. Ik moet er niet aan denken. Waardeer je medemens om wie hij is. Toon belangstelling en kijk hoe je de ander kunt ondersteunen bij zijn of haar problemen. Geef niet alleen het meisje met het label dyslexie extra tijd en begeleiding bij het maken van een toets, maar ook ieder ander die dat nodig heeft. Kijk naar de behoeften, maar ook naar de talenten van ieder individueel mens. Stem je daar op af en vul elkaars talenten en behoeften aan door samen te werken! Want iedereen wil graag gezien en gewaardeerd worden.

 

Hoe zou het zijn als…

We ieder mens als uniek individu zouden beschouwen. We écht zouden kijken en luisteren naar wie deze persoon is, wat hij of zij nodig heeft, los van welk labeltje dan ook. Waarom is iemand depressief geworden? Hoe zijn zijn omstandigheden? Wat wil de ziekte of het symptoom hem duidelijk maken als mens? Hoe kunnen we hem daarbij ondersteunen? En hoe kunnen we iemand helpen, die meer structuur en rust in zijn leven nodig heeft dan de gemiddelde ander? Wat zijn zijn talenten en hoe kunnen we ervoor zorgen dat deze volledig tot hun recht kunnen komen? Een leuke uitdaging voor de toekomst als je het mij vraagt.

 

Wat kun jij op dit moment voor jezelf doen? Wat heb jij nodig?

 

Óf…

 

Heb je iemand in je omgeving die worstelt met klachten waar al dan niet een labeltje aan hangt? Wat heeft deze persoon nodig en hoe kun jij hem of haar daarin ondersteunen?

 

Boekentip!

Een heel leuk boek over normaal en niet normaal zijn is ‘zo ben ik nou eenmaal’ van Willem van der Does. Een kleine waarschuwing: Als je dit leest, zul je je waarschijnlijk wel een beetje ongemakkelijk voelen bij het feit dat je niet eens zo veel verschilt van dé borderliner of dé narcist 😉

 

Want hé, zeg nou zelf. Hoe kan iemand nou die arbitraire lijn trekken om de ene persoon nog net normaal te noemen en de ander die net iets meer ’afwijkend’ is, volgens het systeem, te beplakken met het label stoornis?! Kul als je het aan mij vraagt.

 

En jij?

Ben jij normaal of heb je een labeltje? Hoe vind je dat? Heeft het een positieve of juist negatieve invloed op je leven gekregen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Coline Beijeman

Is gefascineerd door alles wat met het menselijk lichaam, brein, psychologie en gezondheidszorg te maken heeft. Ze neemt jou mee op reis om je te inspireren en je eigen antwoorden te vinden. En actie te ondernemen waar nodig! Doel: Je gezonder en gelukkiger voelen door de voor jou juiste keuzes te kunnen maken. Wees nieuwsgierig, openminded en experimenteer. Laat los wat je denkt te weten en vorm (opnieuw) je mening!